» » Безгек бойынша жадынама

Безгек бойынша жадынама


Безгек - ауру адамнан сау адамға масалардың шағуы арқылы берілетін паразитарлық ауру, безгекті қарапайымдылардың Plasmodium түрі тудырады: P. Falciparum, P. Vivax, P. Ovale және P. мalariae Тропикалық елдерде P. Falciparum кең таралған, науқасқа жедел медициналық көмек көрсетілмеген жағдайда, безгек өлімге әкеп соғуы мүмкін. ДДСҰ деректері бойынша жыл сайын эндемиялық елдерде аурудың 300 миллион жағдайы безгектен туындайды және балалар өлімінің басты себебі болып табылады.

Безгек қоздырғыштарын тасымалдаушы Anopheles масалары. Сондықтан ауру таратудың кеңістігі масалар шоғырланған жерлермен қатаң шектелген. Безгектің белсенді ошақтары ыстық және жылы тропикалық елдерде: Оңтүстік-Шығыс Азия, Орталық және Оңтүстік Америка, Африка, ТМД - Әзірбайжан, Өзбекстан, Қырғызстан, Тәжікстанда.
Сілекейінде безгек қоздырғыштары бар масалар сау адамды шаққанда ауруды жұқтырады. Масаға жұқпа көзі болып безгекпен ауырған адам болып табылады. Науқастың қанымен қоректенген маса безгек қоздырғыштарын жұтады, соның салдарынан басқа адамға таратады. Масаның ішіне паразиттердің жыныссыз сатысы жойылып кетеді де, ал жыныстық жасушалар яғни гаметоциттер ұрықтанып өсіп дамиды, нәтижесінде безгекті жұқтырған масаның сілекейінде спорозоиттар пайда болады. Маса шаққанда сілекейімен сау адамның организміне спорозоиттарды жібереді. Спорозоиттер адамның бауыр клеткаларына түседі, онда паразиттің бұдан арғы даму процесі жүреді. Соңғы сатыда паразиттің дамуы эритроциттерде жүреді, нәтижесінде жыныстық жасушалар пайда болады.
Безгекті жұқтырған науқас адамның эритроциттері масаға жұқтыру көзі болып табылады. Безгек қоздырғышымен залалданған қан масаның ішіне түседі, онда паразит дамуының екінші циклі басталады. Мұндай маса безгекті тасымалдаушы болып табылады.
Безгекті патогенді қарапайымдыларға жататын қоздырғыштардың 4 түрі туғызады. Адам организмінде тропикалық безгек үшін безгек қоздырғыштарының өмір сүру уақыты емделмеген жағдайда 1,5 жылды және безгек қоздырғыштарының басқа түрлері үшін 3 жылдан артық уақытты құрайды.
Безгек мерзімділік ұстамамен, бауыр және көк бауырдың үлкейуімен, қан аздылықпен, ауру белгілерінің қайталанып отыруымен сипатталады. Паразиттің түріне байланысты аурудың жасырын мерзімі 8-30 күнді құрайды, инкубациялық мерзімнің ұзақтығы 6 айдан 3 жылға дейін болуы мүмкін.

Безгекке тән белгілер: ұстамалы қызба, қалтырау (2-3 күн), тоңу, дене қызуының жоғарлауы және күрт төмендеуі, денені тер басу. Қалтырау мен ұстамалы қызба-қызыл қан түйіршіктерінің (эритроциттердің) бұзылуынан паразитттердің тіршілік ету барысында бөлінген уытты заттардың қанға түскендігін көрсетеді. Безгек паразиттерінің(мерозоиттар)біраз бөлігі қанға түскеннен кейін жойылады, ал біразы жаңа эритроциттерге енеді.
Ұстамалы қызба безгектің түріне қарай күн сайын немесе әр 2 -3 күн сайын қайталанып отырады. Бірнеше аптадан кейін жоғарыда аталған ауру белгілері өздігінен басылады да, аурудың жасырын созылмалы түрі басталады. Адам иммунитеті төмендеген кезде ауру белгілері қайталануы мүмкін.

Безгек ауруларының ішінде тропикалықбезгек өте ауыр түрде өтеді, уақытында ем қабылдамаса науқас адамның миына зақым келіп, өлiп кетуі мүмкін. Безгектің осы түрі кезінде науқастың дене қызуы (39-40°С) көтеріледі, басы қатты ауырады, ұйқышылдық басып, сандырақтайды, санасы шатасады.
Безгектіөздігіненемдеугеболмайды. Аурудыңклиникалықбелгілеріболсанемесеоғансезіктенгенжағдайдадереудәрігергеқаралып, қандытексертуқажет. Безгектiңалдыналужолдарынеңалдыменосыаурукеңтарағанелдергебаратынадамдаржақсыбiлугетиiстi.
Безгекауруынаноғанқарсыдәрі-дәрмектердіқабылдаужәнемасалардыңшағуынанқорғануарқылысақтануғаболады.
Безгекауруынақарсывакцинаныңжоқболуынабайланысты, алдыналумақсатындатекхимиялықпрепараттарқолданылады.
Безгекке қарсы күрестің барынша тиімді түрі-науқасты және паразит тасымалдаушыны ерте анықтау болып табылады. Сондықтан, Қазақстанға қайтып келгеннен кейін тұрғылықты жері бойынша учаскелік дәрігерге безгек ауруы бойынша эндемиялық елден келгендігі туралы хабарлап, дене қызуы көтерілген жағдайда бірден емдеу алдын алу мекемелеріне барып, қанды безгек ауруына тексерту қажет. Безгек ауруына эндемиялық елдерден тұрақты тұру үшін көшіп келген азаматтар безгек ауруына тексерілулері қажет. Безгек ауруы кең тараған елдерге баратын барлық Қазақстан Республикасының азаматтары осы елдерге барар алдында міндетті түрде емдеуші дәрігерініне қаралып, безгектің алдын алу шараларымен танысуы және безгекке қарсы қолданылатын химиялық препараттарды қабылдау жөнінде кеңес алуы керек. Дәрінің мөлшері мен қабылдау тәртібін дәрігер анықтайды. Безгектің алдын алу үшін қолданылатын дәрілерді эндемиялық елдерге баруға бір апта қалғанда қабылдау керек.
Безгеккеқарсыдәрілердіұдайыпайдалануарқылығанатропикалықелдебезгектенсақтануғаболатынынестеріңізденшығармаңыздар!
           Безгектен қорғанудың ең қарапайым жолы- масаны денеге жолатпау болып табылады. Безгек масалары адамды түнгі уақытта шағады, сондықтан қараңғы түскеннен кейін үйге кіру қажет. Кеш уақытында денені толық жауып тұратын киімдерді киіп, терінің ашық қалған жерлеріне репелленттерді жұқа етіп жағу керек.
         Химиялық
препараттарарқылыбезгектіңалдыналу.
          Көбінесе делагил препараты (хлорохин) қолданылады, оны эндемиялық аумаққа баруға бір апта қалғанда қабылдай бастайды. Безгек ауруы кең тараған эндемиялық елде болған кезде делагилді аптасына бір рет қабылдайды. Тропикалық безгектің алдын алу үшін аптасына бір рет мефлохинді(лариам)-1таблеткадан қабылдау керек. Мефлохинді қабылдауға қарсы көрсетілімдер: жүктілік, автокөлікті жүргізуге байланысты қызмет түрлері, психикалық аурулар. Соңғы уақытқа дейін қолданылып келген делагил препараты безгекке қарсы қолданылатын дәрілерге тұрақты тропикалық безгектен толық қорғай алмайды.
Алдыналуережелерiнбұлжытпайорындағанжағдайдағана, өзіңдібезгекауруынжұқтырудансақтауғаболатынынестеншығармаңыз
!

Жалағаш аудандық ҚДСБ басшысы О.Аханов.
29 мамыр 2019 ж. 87 0

PDF нұсқалар мұрағаты

№45 (9521)

11 маусым 2019 ж.

№44 (9520)

07 маусым 2019 ж.

№43 (9519)

04 маусым 2019 ж.

Хабарландыру

Хабарландыру

09 шілде 2019 ж. 135

ХАБАРЛАНДЫРУ

05 шілде 2019 ж. 89

Сессияға шақыру

02 шілде 2019 ж. 107

Сұхбат

Жаңалықтар мұрағаты

«    Шілде 2019    »
ДсСсСрБсЖмСбЖс
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031